Južno od granice, zapadno od sunca

Haruki Murakami jedan je od najpoznatijih i najčitanijih savremenih japanskih pisaca. Odrastao pod snažnim uticajem američke kulture druge polovine 20. v. istovremeno je ostao privržen iskonskoj japanskoj tradiciji, tako da se u pozadini njegovih romana naslućuje nastojanje da prevaziđe razlike i netrepeljivost između tradicionalnog i zapadnog načina života. I dok ga je stara garnitura japanskih književnih kritičara osporavala zbog njegove kritike hyper-konzumerizma japanskog društva i ljubavi prema zapadnjačkim opštim mestima, s druge strane otvorila su mu se vrata Zapada što je označilo početak jedne bogate internacionalne spisateljske karijere. Sputnik ljubavi prvi je Murakamijev roman preveden na srpski jezik. 2004. godine pojavio se u okviru Geopoetikine edicije Svet proze. Sledeće godine ista izdavačka kuća objavljuje Murakamijev roman Igraj igraj igraj, potom 2006. Južno od granice, zapadno od sunca i 2007. Norvešku šumu.

Murakami najčešće pripoveda iz perspektive prvog lica što deluje neposredno i uverljivo te pojačava utisak prisnosti sa glavnim junakom. Po pravilu je to muškarac, tridesetogodišnjak, uspešan biznismen u Armanijevom odelu i skupom autu koji vodi upravo jednoličan život na relaciji porodična idila sa voljenom ženicom i dečicom – šminkerski posao u elitnoj četvrti...

Međutim, ako je istina da svako ima svoju priču, samo je treba naći, iznedriti, otkriti i, što je, čini se, ipak, najvažnije, umeti vešto ispripovedati, onda se Murakami svojim umećem otkrivanja misterioznog i čudnovatog u naizgled sasvim običnim, jednostavnim stvarima, nalazi na visini zadatka.

U romanu Južno od granice, zapadno od sunca u svet urbanog Japana vodi nas glavni muški lik, pripovedač Hađime, što na japanskom znači početak, a to opet ima veze sa time što je rođen prve nedelje prvog meseca prve godine druge polovine 20. v. Još jedna stvar koja ga bitno određuje kao ličnost je činjenica da je jedinac, i to je sveprisutni motiv o kojem Murakami prilično opsežno raspreda.

Pomalo neshvaćen i nesnađen u detinjstvu, Hađime je u dvanaestoj svojoj godini ostvario sudbonosno prijateljstvo sa Šimamoto, devojčicom iz komšiluka sa kojom je jedino mogao biti to što jeste, bez ostatka...dubok, nezaboravan, trajan odnos ispunjen zvucima popularne klasične muzike i pesme Net King Kola Južno od granice koju su nebrojeno puta preslušali na starom gramofonu Šimamotinog oca.

Muzika je bitan elemenat Murakamijevih priča čiju ritmičnost objašnjava kao posledicu ljubavi prema džezu. A džez umnogome daje pečat i ovom romanu što u kombinaciji sa velikom ljubavi ( kod Murakamija uvek postoji neka fatalna ljubav ) ima nešto od atmosfere čuvene Kazablanke.

Nije, međutim, sve ni u zamršenom spletu neuzvraćenih ljubavi, pa tako autor sa blagim pomakom u nadrealno pripovest obogaćuje prilično interesantnim razmišljanjima o životu, svetu, psihi čoveka i, ponajviše, smrti jer Niko ne može reći koliko će život trajati. Sve što ima oblik može nestati u trenu... Sve što ima oblik s vremenom iščezava. Ali neki osećaji ostaju sa nama zauvek...

Ivana Mijić